Prawo karne

Dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów zamieniony na 10 lat

r.pr. Jacek Harasimowicz · 30 lipca 2026 · 5 min czytania

Dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów nie zawsze musi oznaczać „na zawsze”. Uzyskaliśmy – prawdopodobnie jako pierwsi w Polsce – prawomocny wyrok, w którym sąd po wznowieniu postępowania orzekł zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na 10 lat zamiast dożywotnio.

Wyroki Trybunału Konstytucyjnego

Trybunał Konstytucyjny dwukrotnie zakwestionował przepisy, które obligowały sąd do orzekania dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów za ponowną jazdę w stanie nietrzeźwości (art. 178a § 4 kk):

• Wyrok TK z 4 czerwca 2024 r., sygn. SK 22/21 – art. 42 § 3 kk w brzmieniu nadanym ustawą z 20 marca 2015 r., w zakresie, w jakim obliguje sąd do orzeczenia zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio w razie popełnienia przestępstwa z art. 178a § 4 kk, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP.
• Wyrok TK z 23 kwietnia 2025 r., sygn. P 3/17 – art. 42 § 4 kk, w zakresie, w jakim obliguje sąd do orzeczenia dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w razie skazania za przestępstwo z art. 178a § 4 w zw. z § 1 kk osoby uprzednio skazanej w warunkach art. 42 § 3 kk, jest niezgodny z art. 10 w zw. z art. 175 ust. 1 oraz z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Zgodnie z art. 540 § 2 kpk postępowanie zakończone prawomocnym orzeczeniem wznawia się na korzyść oskarżonego, jeżeli w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stracił moc lub uległ zmianie przepis prawny będący podstawą skazania lub warunkowego umorzenia.

Sprawa naszego klienta

Klient został skazany za czyn z art. 178a § 4 kk popełniony 3 czerwca 2016 r. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Białymstoku z 4 listopada 2016 r. (sygn. akt III K 867/16) orzeczono wobec niego dożywotni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych.

Wyrokiem z 19 września 2025 r. (sygn. akt VIII Ko 85/25) Sąd Okręgowy w Białymstoku wznowił postępowanie na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (sygn. SK 22/21), uchylił wyrok z 2016 r. w części dotyczącej dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania.

Co orzekł sąd?

Wyrokiem z 20 listopada 2025 r. (sygn. akt XIII K 1119/25) Sąd Rejonowy w Białymstoku:

• na podstawie art. 42 § 3 kk w zw. z art. 4 § 1 kk orzekł wobec klienta zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 10 lat,
• na podstawie art. 63 § 4 kk zaliczył na poczet zakazu okres zatrzymania prawa jazdy – od 3.06.2016 r. do 30.01.2017 r. oraz od 12.05.2017 r. do 19.09.2025 r.,
• zwolnił skazanego od kosztów sądowych.

W praktyce oznacza to, że klient odzyska możliwość ponownego ubiegania się o prawo jazdy. Wyrok jest prawomocny.

Kto może sprawdzić swoją sprawę?

Warto przeanalizować wyrok, jeżeli sąd orzekł wobec Ciebie dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów w związku ze skazaniem za ponowną jazdę w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego (art. 178a § 4 kk). To, czy możliwe jest wznowienie postępowania, zależy od podstawy prawnej i treści konkretnego wyroku – dlatego każdą sprawę oceniam indywidualnie.

Jak wygląda analiza sprawy?

1. Przesyłasz wyrok (lub sygnaturę akt) i krótki opis sytuacji.
2. Sprawdzam podstawę orzeczenia zakazu i możliwe środki prawne.
3. Mówię wprost, czy widzę szansę na zmianę zakazu, i jakie są kolejne kroki.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.