Radca prawny · Białystok · cała Polska

Służebność przesyłu – wynagrodzenie za słupy, linie i rury na działce

Na Twojej działce stoją słupy energetyczne albo przebiegają linie i rury? Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. sytuacja właścicieli gruntów wyraźnie się poprawiła. Sprawdzę, czy należy Ci się wynagrodzenie lub odszkodowanie, i pomogę go dochodzić.

Czym jest służebność przesyłu?

Służebność przesyłu jest uregulowana w art. 305¹–305⁴ Kodeksu cywilnego, które obowiązują od 3 sierpnia 2008 r. Dotyczy urządzeń przedsiębiorcy przesyłowego, o których mowa w art. 49 § 1 k.c. – urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz innych urządzeń podobnych.

Wyrok TK P 10/16: koniec z „darmowym” zasiedzeniem

Przez lata przedsiębiorstwa przesyłowe broniły się przed zapłatą zarzutem zasiedzenia – twierdziły, że nabyły prawo do korzystania z działki, bo ich urządzenia stały na niej od dziesięcioleci. Umożliwiały to uchwały Sądu Najwyższego z 7 października 2008 r. (III CZP 89/08) i z 22 maja 2013 r. (III CZP 18/13).

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 2 grudnia 2025 r. (P 10/16) uznał, że art. 292 w zw. z art. 285 § 1 i 2 k.c. są niezgodne z Konstytucją w zakresie, w jakim umożliwiają przedsiębiorcy przesyłowemu lub Skarbowi Państwa nabycie przez zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed wejściem w życie art. 305¹–305⁴ k.c. Wyrok zapadł na skutek pytań prawnych Sądów Rejonowych w Grudziądzu i Brodnicy.

Jak orzekają sądy po wyroku TK

Sąd Najwyższy, postanowienie z 19 marca 2026 r. (II CSKP 1045/24)

Sąd Najwyższy przyjął, że przed wprowadzeniem do Kodeksu cywilnego służebności przesyłu nie mógł biec termin zasiedzenia prawa odpowiadającego jej treści. Okresu od 1 stycznia 1965 r. do 2 sierpnia 2008 r. nie można więc doliczać do terminu zasiedzenia. W tym samym kierunku SN orzekł wcześniej w postanowieniach z 4 grudnia 2024 r. (II CSKP 1920/22) i z 5 lutego 2025 r. (II CSKP 2313/22).

Sąd Okręgowy w Rzeszowie, postanowienie z 17 marca 2026 r. (V Ca 1043/24)

Przez działkę właścicielki przebiegały napowietrzne i podziemne linie energetyczne. Przedsiębiorstwo przesyłowe podniosło zarzut zasiedzenia. Sąd go nie uwzględnił, powołując się na wyrok TK, i utrzymał w mocy orzeczenie o ustanowieniu odpłatnej służebności przesyłu. Właścicielka otrzymała jednorazowe wynagrodzenie przekraczające 180 000 zł.

Sąd Okręgowy Warszawa-Praga, postanowienie z 11 lutego 2026 r. (IV Ca 1322/25)

Sąd zakwestionował dopuszczalność nieodpłatnego nabycia przez przedsiębiorstwo uprawnień służebnych w drodze zasiedzenia przed 2008 r., opierając się bezpośrednio na art. 21 i 64 Konstytucji, które chronią własność.

Sąd Okręgowy w Poznaniu, postanowienie z 1 grudnia 2025 r. (II Ca 2109/24)

Przez nieruchomość wnioskodawczyni przebiegały trzy linie: napowietrzna linia niskiego napięcia 0,4 kV wsparta na słupie betonowym, podziemna linia kablowa średniego napięcia 15 kV i podziemna linia kablowa niskiego napięcia 0,4 kV. Sąd rejonowy ustanowił służebność przesyłu i na podstawie opinii biegłego zasądził od przedsiębiorstwa 40 229 zł jednorazowego wynagrodzenia. Sąd okręgowy oddalił apelację przedsiębiorstwa, wskazując, że przepisy nie podają sztywnych kryteriów ustalania wynagrodzenia i jego wysokość zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Sprawa w toku: Sąd Najwyższy, III CZP 38/26

Sąd Okręgowy w Szczecinie zadał Sądowi Najwyższemu pytanie prawne, czy przedsiębiorstwo przesyłowe mogło nabyć przez zasiedzenie taką służebność przed 3 sierpnia 2008 r. Sprawa dotyczy słupa i napowietrznej linii postawionych w latach 70. XX w. na pasie gruntu o powierzchni ok. 4170 m². Termin posiedzenia nie był wyznaczony w chwili publikacji tej strony.

Czego możesz się domagać?

• ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem – jednorazowym lub okresowym,
• wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości za okres wstecz,
• odszkodowania – np. za obniżenie wartości działki.

Jakie dokumenty przygotować?

• dane działki – numer i księgę wieczystą,
• zdjęcia urządzeń na działce i mapę,
• korespondencję z przedsiębiorcą przesyłowym, jeśli była prowadzona.

Źródła: Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych – II Ca 2109/24; omówienia orzeczeń: Prawo.pl (8.10.2026), Prawo.pl (11.05.2026), Rzeczpospolita (15.10.2026).

Jak wygląda współpraca?

1. Porozmawiajmy o sprawie. Dzwonisz lub piszesz i opowiadasz, co się wydarzyło. Zadaję kilka pytań, żeby zrozumieć problem. Już na początku dowiesz się, czy widzę możliwość pomocy i jakie mogą być kolejne kroki.
2. Sprawdzam dokumenty i możliwości. Analizuję umowy, przelewy, korespondencję i inne dokumenty. Szukam podstaw do działania, oceniam szanse powodzenia i wskazuję ewentualne ryzyka. Nie proponuję prowadzenia sprawy za wszelką cenę.
3. Ustalamy strategię i wynagrodzenie. Przedstawiam Ci konkretny plan działania. Wyjaśniam, co możemy osiągnąć, jak będzie wyglądało postępowanie i z jakimi kosztami trzeba się liczyć. Bez niejasnych zasad i przykrych niespodzianek.
4. Zajmuję się Twoją sprawą. Przygotowuję pisma, prowadzę negocjacje i reprezentuję Cię przed sądem lub innymi instytucjami. Na bieżąco informuję Cię o istotnych wydarzeniach i wspólnie podejmujemy ważne decyzje.

Prowadzę sprawy na terenie całego kraju – spotkania w kancelarii w Białymstoku, w Warszawie lub online.