Radca prawny · Białystok · cała Polska

Odszkodowanie i zadośćuczynienie za wypadek przy pracy

Po wypadku przy pracy większość osób kończy na jednorazowym odszkodowaniu z ZUS. Tymczasem świadczenia z ZUS często nie pokrywają całej szkody i krzywdy – resztę można dochodzić od pracodawcy. Wyjaśniam, na czym to polega, i pokazuję, jak w podobnych sprawach orzekały sądy.

Czym jest wypadek przy pracy?

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych wypadek przy pracy to nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą.

Dwie drogi: ZUS i pracodawca

1. Świadczenia z ZUS

Z ubezpieczenia wypadkowego przysługuje m.in. jednorazowe odszkodowanie z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Jego wysokość zależy od procentu uszczerbku ustalonego przez lekarza orzecznika ZUS. Od decyzji ZUS można się odwołać do sądu.

2. Roszczenia uzupełniające od pracodawcy

Świadczenia z ZUS nie zamykają drogi do dalszych roszczeń. Od pracodawcy – na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego – można dochodzić m.in.:

• zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (ból, cierpienie, utratę sprawności),
• odszkodowania – np. zwrotu kosztów leczenia i rehabilitacji,
• renty – jeżeli wypadek obniżył Twoje możliwości zarobkowe lub zwiększył potrzeby,
• ustalenia odpowiedzialności pracodawcy na przyszłość – na wypadek, gdyby skutki wypadku ujawniły się później.

Pracodawca prowadzący przedsiębiorstwo wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody (np. energii elektrycznej) odpowiada na zasadzie ryzyka (art. 435 k.c.) – czyli niezależnie od winy. Może się uwolnić od odpowiedzialności m.in., gdy wykaże, że szkoda nastąpiła wyłącznie z winy poszkodowanego. W innych przypadkach odpowiedzialność pracodawcy wymaga wykazania jego winy (art. 415 k.c.).

Jak orzekają sądy – wybrane sprawy

Sąd Apelacyjny w Gdańsku, wyrok z 25 czerwca 2025 r. (III APa 24/24)

Pracownica uległa wypadkowi przy pracy 10 czerwca 2015 r. Mimo operacji oka nie odzyskała wzroku w lewym oku, potrzebowała wsparcia psychologicznego i leczenia psychiatrycznego, zmaga się też z silnymi bólami głowy. ZUS ustalił 35% stałego uszczerbku na zdrowiu i wypłacił jednorazowe odszkodowanie w kwocie 26 495 zł. W procesie przeciwko pracodawcy Sąd Apelacyjny zasądził na jej rzecz dodatkowo 74 000 zł zadośćuczynienia ponad kwotę przyznaną przez Sąd Okręgowy we Włocławku. Sąd podkreślił, że celem takich roszczeń jest wyrównanie szkody i krzywdy, które nie zostały w całości pokryte z ubezpieczenia wypadkowego wypłacanego przez ZUS, a podstawą odpowiedzialności pracodawcy był art. 435 k.c.

Sąd Rejonowy w Toruniu, wyrok z 10 lutego 2025 r. (IV P 241/20)

Tokarz-frezer podczas pracy 20 lipca 2018 r. został uderzony w głowę metalowym elementem końcowym wrzeciona tokarki. Przeszedł hospitalizację i operację – usunięcie fragmentów kostnych okolicy skroniowej i krwiaka podtwardówkowego – a później otrzymał skierowanie na plastykę czaszki; korzystał też z pomocy psychiatry i psychologa. Sąd zasądził od pracodawcy:

• 37 905 zł zadośćuczynienia,
• 1 118,98 zł odszkodowania i 10 874 zł skapitalizowanej renty,
• rentę z tytułu utraty zdolności do pracy w kwocie 1 298,64 zł miesięcznie,
• oraz ustalił odpowiedzialność pracodawcy za szkody, które mogą ujawnić się w przyszłości.

Sąd Okręgowy w Katowicach, wyrok z 26 września 2024 r. (XI Pa 174/23)

Pracownik po uruchomieniu młynka wykonywał prace porządkowe wokół maszyny. Jedna z szyn konstrukcji wzmacniającej odciąg pękła na spawie i spadła, uderzając go w plecy i lewe ramię. Lekarz orzecznik ZUS ustalił 13% długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Sąd okręgowy, rozpoznając apelację pracodawcy, zasądził 17 500 zł zadośćuczynienia i wskazał, że to, iż wypadek nastąpił w ciągu produkcyjnym, pozwala rozważać odpowiedzialność pracodawcy także na podstawie art. 435 k.c.

Jakie dokumenty przygotować?

• protokół powypadkowy,
• decyzję ZUS o jednorazowym odszkodowaniu,
• dokumentację medyczną i rachunki za leczenie,
• dokumenty dotyczące zatrudnienia i zarobków.

Źródła – Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych: III APa 24/24, IV P 241/20, XI Pa 174/23.

Jak wygląda współpraca?

1. Porozmawiajmy o sprawie. Dzwonisz lub piszesz i opowiadasz, co się wydarzyło. Zadaję kilka pytań, żeby zrozumieć problem. Już na początku dowiesz się, czy widzę możliwość pomocy i jakie mogą być kolejne kroki.
2. Sprawdzam dokumenty i możliwości. Analizuję umowy, przelewy, korespondencję i inne dokumenty. Szukam podstaw do działania, oceniam szanse powodzenia i wskazuję ewentualne ryzyka. Nie proponuję prowadzenia sprawy za wszelką cenę.
3. Ustalamy strategię i wynagrodzenie. Przedstawiam Ci konkretny plan działania. Wyjaśniam, co możemy osiągnąć, jak będzie wyglądało postępowanie i z jakimi kosztami trzeba się liczyć. Bez niejasnych zasad i przykrych niespodzianek.
4. Zajmuję się Twoją sprawą. Przygotowuję pisma, prowadzę negocjacje i reprezentuję Cię przed sądem lub innymi instytucjami. Na bieżąco informuję Cię o istotnych wydarzeniach i wspólnie podejmujemy ważne decyzje.

Prowadzę sprawy na terenie całego kraju – spotkania w kancelarii w Białymstoku, w Warszawie lub online.